Vaar wel!

Stilstaan of doorgaan

Afgelopen week ontmoette ik verschillende mensen die op jonge leeftijd hun ouder zijn verloren. De gevolgen in de volwassenheid zijn nog zo pijnlijk voelbaar. Versnipperde herinneringen, onbegrip vanuit de omgeving, en zelfverwijt, schaamte en twijfel. ‘Heb je dat nog niet verwerkt’ is vaak de opmerking vanuit de omgeving. En wat een moed en kracht zie ik bij deze mensen die het aan willen gaan. Zichzelf durven geven en naar zichzelf durven kijken. De verantwoordelijkheid nemen dwars door alles heen om terug te gaan. Om de pijn te doorvoelen, erbij stil te staan en daarna weer even verder in het gewone leven te stappen. Een intensief proces om zowel te rouwen en stil te staan en ook deel te nemen aan alle dagelijkse activiteiten.

Duale procesmodel

Het duale procesmodel van prof. dr. Margaret Stroebe (hoogleraar Verliesverwerking aan de Universiteit van Utrecht) en dr. Henk Schut (hoofddocent klinische psychologie aan de Universiteit van Utrecht) geeft zo helder het beeld weer hoe rouw kan werken. De ene keer is de aandacht gericht op het verlies, op een ander moment gaat de aandacht vooral uit naar het verder gaan met je leven. Het lijkt op het varen in een roeibootje. Met de ene riem ben je aan peddelen in de rouw en met de andere peddel je verder het leven in. Soms draai je rondjes als je te veel blijft peddelen met de ene roeispaan.

De ene roeispaan is verliesgericht. Je bent bezig met het verlies, terugdenken aan hoe het afscheid is gegaan. Beelden die weer even helder op je netvlies komen en alle gevoel daarbij. Herinneringen die zich aan je opdringen. Foto’s die je verzamelt, verlangen, missen en boosheid en machteloosheid. Alle gevoelens passeren vaak de revue.

De andere roeispaan is herstelgericht. Hij staat voor het verder gaan. Zorgen voor je kinderen, je werk, je familie en vrienden. Dat is vaak een hele klus omdat je vol zit met verdriet en alle gevoelens die je ervaart. De herstelgerichte kant is belangrijk om evenwicht te creëren. Zorg voor jezelf, zoek afleiding. Lekker sporten, naar de film, een warm bad, jezelf eens heerlijk insmeren met bodylotion om weer contact te maken met je lichaam.

moddersloot

Ik ontmoette ze afgelopen week, 2 prachtmensen die het aangaan. De een hard aan het werk om het bootje recht te laten varen. De ander soms nog zo aan dobberen, waarbij het lijkt of het bootje alle kanten opgaat, behalve recht vaart. En dan de rust om alles er te laten zijn. Niet te veel aan de ene roeispaan trekken en de balans zien te vinden tussen bezig zijn met het teruggaan en de herinneringen en de aandacht verleggen naar het verder leven. Wat is het dan fijn als er mensen zijn die in dat zelfde schuitje hebben gezeten. Weten hoe het kan voelen als je bootje slechts rondjes lijkt te draaien of ergens verder voor anker zijn gegaan, of recht varen op ieder een eigen tempo. Mijn persoonlijke ervaring is dat ik zocht naar sleepboten die mij een tijdje verder zouden slepen, waardoor ik gewoon verder kon. Niets was minder waar. Hoe lang ik dat deed, des te langer stelde ik het proces uit. Ik had te leren zelf de roeispanen op te pakken. Mensen om hulp te vragen hoe ik dit aan zou kunnen pakken. Het ene moment met verlies bezig zijn, rondjes te draaien en daarna met het verder leven. Ik wilde de grote vaart op, maar moest het leren in het modderslootje.

Doorleven

Ik weet niet hoe jij vaart op dit moment. Misschien heb je idee dat je slechts maar een roeispaan hebt. Of ben je hard op weg om steeds meer de balans te vinden tussen herstel en verder gaan. Judith Stoker beschrijft in haar boek ‘Doorleven’ bijzonder mooi dat tranen kunnen werken als pijnstillers. ‘Als je huilt maak je endorfine aan en dat is pijnstillend, verdovend. Als je rondjes blijft draaien en niet meer weet hoe het moet, tranen tevoorschijn komen, huil maar! Lachen en huilen, allebei zo helend! Wat het ook is, pak de roeispaan. Probeer maar en weet dat als je dobbert er altijd mensen zijn die je kunt vragen om advies en hulp. Jij hebt zelf te varen en de roeispanen ter hand te vatten. Maar je hoeft het niet alleen te doen. En dat is voor veel mensen met jong-ouderverlies een grote klus. Velen hebben het zo vaak alleen moeten doen. Ik wens je die ander om zo af en toe eens in je bootje te stappen. Hem of haar toe te laten in jouw kwetsbaarheid!

Meer lezen over rouw en verlies

Judith Stoker heeft het boek ‘Doorleven’ geschreven. Een praktisch, persoonlijk en pastoraal boek over omgaan met verlies en rouw. Als geen ander weet Judith ook de kern te raken en vanuit haar persoonlijke ervaring te schrijven.